X
تبلیغات
پرتو

پرتو
حقوقی اجتماعی

جرایم علیه اموال ومالکیت:

الف:جرایم علیه اموال(تخریب،احراق)

ب: جرایم علیه حقوق مالی اشخاص(حق مالکیت،حق انتفاع،حق ارتفاق)

مانند:تصرف عدوانی،مزاحمت ملکی،ممانعت ازحق،سرقت،کلاهبرداری،خیانت درامانت.دراین جرایم مجرم حق مالک راسلب می کندوبه ناحق به تصرف خوددرمی آورد.

تعریف مال:عبارت است ازهرشیء که مابه ازاءآن شیء دیگری داده شود.

اولین جرم علیه حقوق مالی اشخاص:(کلاه برداری)یااحتیال.

مشخصات کلاه برداری:

جرم کلاه برداری:درزمزه جرایم تعزیری است،ماده یک ودوتبصره ق. تشدیدمجازات مرتکبین به ارتشاءواختلاس اختصاص به کلاه برداری دارد.

تعریف کلاه برداری:قانون هیچ تعریفی ارایه نداده است،امادرماده یک قانون تشدیدمجازات مرتکبین به ارتشاءواختلاس وکلاه برداری مصادیقی از کلاهبرداری احصاشده است.

تعریف حقوق دانها:عبارت است ازتحصیل مال غیرازراه حیله وتقلب.

ویژگی های کلاه برداری:

1- کلاه برداری جرم عمومی است،یعنی درزمره جرایمی است که بزه دیده آن عموم جامعه هستندوضررحاصل ازارتکاب این جرم متوجه عموم جامعه است،درواقع جامعه بزه دیده این جرم        تلقی می شود.

2-کلاه برداری ازجمله جرایم غیرقابل گذشت هم می باشد،یعنی باشکایت مال باخته تعقیب شروع         می شوداماباگذشت اومتوقف نمی شود.

3-کلاه برداری ازمعدودجرایم مالی است که بزه دیده بارضایت باطنی خودش مال خودرادراختیارمجرم قرارمی دهد.

عناصرتشکیل دهنده جرم کلاه برداری(قانونی،مادی،معنوی)

عنصرقانونی:ماده یک ق.تشدیدمجازات مرتکبین ارتشاء،اختلاس و. . .ودوتبصره آن.

عنصرمادی:

الف:رفتارفیزیکی کلاه بردار.

ب:شرایط واوضاع واحوال خاص لازم برای محقق شدن عنصرمادی.

ج:نتیجه حاصله(کلاه برداری درزمره جرایم مقیدبه نتیجه،مرکب وآنی است)

الف-رفتارفیزیکی:درجرم کلاه برداری این رفتارحتمابایدبه صورت فعل باشدنه ترک فعل،به عبارت دیگرترک فعل نمی تواندعنصرمادی کلاه برداری تلقی شود.

مثال1-شخصی به تصوراین که به دیگری بدهکاراست،مبلغی رابه اوبپردازدوگیرنده وجه ازبیان حقیقت خودداری نماید.

مثال2-ازشخصی کالایی خریداری شودوفروشنده عیب کالارابیان نکند.

ب-شرایط واوضاع واحوال خاص حاکم برکلاه برداری:

اولین شرط،این که مجرم بایدباتوسل به وسایل متقلبانه به این عمل اقدام نموده باشد،ضابطه متقلبانه بودن عرفی است.

آیاتوسل به دروغ وسیله متقلبانه محسوب می شودیاخیر؟

به عقیده بسیاری ازحقوق دانهاخیر.

برای تشخیص متقلبانه بودن یک وسیله بایدبه عرف مراجعه کرد،به عنوان مثال:

برخی ازحقوق دانهاتوسل به دروغ رادرزمره وسایل متقلبانه نمی دانندوعده ای دیگرآن رایک وسیله متقلبانه به شمارمی آورند.

دومین شرط،بایدتوسل به وسایل مقدم باشدتاتحصیل برمال.

مثال:کسی مالی رابه امانت نزددیگری سپرده وسپس فردامین باشیوه های متقلبانه قصدتصاحب مال راداشته باشد.

سومین شرط،مال باخته بایددرنتیجه تاثیراین وسایل فریب بخورد.

*آیاهمه شیوه هاووسایل به کارگرفته بایدمتقلبانه باشدیاخیر؟

خیرلازم نیست همه وسایل متقلبانه باشدبلکه اگریکی هم متقلبانه بوده ومنجربه فریب خوردن مال باخته شده باشدبزه کلاه برداری صورت گرفته است.

*کلاه برداری بایدهمیشه علیه یک انسان واقع شود.

مثال:اگرکسی بااستفاده ازکارت جعلی مبالغی پول ازعابربانک دریافت نمایدگرچه نوعی توسل به وسایل متقلبانه بوده است،امابزه کلاه برداری واقع نمی شودزیرادرکلاه برداری مال باخته بایدحتماشخصیت انسانی داشته باشدوبراثروسایل متقلبانه فریب بخورد،البته این موضوع متفاوت است بااین که شخصی بااستفاده ازوسایل الکترونیکی وغیره وتهیه وسایل متقلبانه ازطریق این دستگاه هاشخصیتی انسانی رافریب دهد مثلاباجعل یک امضاءالکترونیکی مبالغی راازتاجری تحصیل نماید.

چهارمین شرط،مال باخته نسبت به متقلبانه بودن وسایل آگاهی نداشته باشد. 

اقاصه:بدست آوردن مال خودشخص ازروشهای مجرمانه ومتقلبانه(سرقت و. . .)این جرم کلاه برداری محسوب نمی شودزیرادرکلاه برداری حتمابایدمال غیرتحصیل شود.

ج-نتیجه حاصله:بزه کلاه برداری مثل قتل درزمره جرایم مقیدبه نتیجه است وحتمابایدنتیجه محقق شودیعنی بردن مال دیگری.این موردیعنی بردن مال غیردرماده یک ق.ت.م صراحت دارد.

درمورداسنادوحواله جات و. . .منظورچیست؟

به نظرمی رسداگراین اسنادمعرف مالی باشدکه به محض به دست آوردن سندشخص مالک آن می شودبه محض تحصیل کلاه برداری محقق شده است امااگرجزواسنادی باشدکه تحصیل مال نیازمندفرایندگذشت زمان باشدبه نظرمی رسدتازمان تحصیل آن مال کلاه برداری محقق نمی شودبرعکس رشوه.

مصادیق عنصرمادی درقانون پیش بینی شده است،مصادیق مندرج درماده یک ق.تشدیدمجازات به عنوان مصادیق عنصرمادی تمثیلی است لذاممکن است عنصرمادی غیرازآنهامحقق شود،مصادیق ماده یک عبارتند:ازفریب دادن مردم به وجود شرکت هایاکارخانجات موهوم،فریب دادن مردم به داشتن اموال واختیارات واهی،امیدوارکردن مردم به امورغیرواقع،تخویف وترساندن مردم ازحوادث غیرواقعی،جعل اسم یاعنوان وسایروسایل تقلبی دیگر.

عنصرروانی یامعنوی:دارای دوجزء است.

1-سوءنیت عام.

2-سوء نیت خاص.

سوء نیت عام دربزه کلاه برداری که همان علم واراده است مفروض تلقی می شود،اماکلاه برداری علاوه برسوءنیت عام دارای سوءنیت خاص نیز می باشد(قصدمرتکب ازارتکاب جرم توسل به وسایل متقلبانه فقط تحصیل مال غیرباشد)

منظورازاین جزء این است که توسل به وسایل متقلبانه فقط برای تحصیل مال باشدنه غیرآن .

شروع کلاه برداری:کلاه برداری ازجمله جرایمی است که شروع به آن هم جرم می باشدمستندقانونی تبصره 2ماده یک ق،ت.

تعریف شروع به کلاه برداری:توسل توام باسوءنیت به وسایل متقلبانه برای بردن مال غیر.

فرآیندارتکاب جرم:(قصدونیت درونی،تهیه مقدمات،شروع جرم،ارتکاب جرم)

درشروع به کلاه برداری آن چه مهم می باشداین است که مرتکب بایستی پس ازتهیه مقدمات ووسایل ارتکاب جرم شروع به ارتکاب عنصرمادی نمایدبه عبارت دیگربایستی دوجزءاول عنصرمادی که عبارتست ازرفتارفیزیکی وشرایط واوضاع واحوال خاص محقق شود،اماقبل ازحصول نتیجه به خاطربروزعاملی خارج ازاراده مرتکب،مال غیرتحصیل نشود،درچنین حالتی شروع به کلاه برداری محقق شده است.

براساس تبصره 2ماده یک ق.ت.م،مجازات شروع به کلاه برداری حسب موردحداقل مجازات کلاه برداری است

مجازات کلاه برداری:

درماده یک.ق.ت.مجازات مرتکبین ارتشاوکلاه برداری دونوع مجازات تعیین شده است.

کلاه برداری مشددوساده:

1-کلاه برداری مشددسه نوع هستند:

الف:جعل عناوین دولتی:

درصورتی که شخص مرتکب برخلاف واقع عنوان یاسمت ماموریت ازطرف سازمان هایاموسسات دولتی یاوابسته به دولت یاشرکت های دولتی یاشوراهایاشهرداری هایانهادهای انقلابی وبه طورکلی قوای سه گانه وهمچنین نیروهای مسلح ونهادها وموسسات ماموربه خدمت عمومی اتخاذکرده باشد،    

لذایکی ازمصادیق کلاه برداری مشدد،جعل عناوین دولتی است،مثال:سازمان،ادارات و . . .طورکلی سه گانه نیروهای مسلح و. . .

ب:استفاده ازرسانه های عمومی برای اعمال شیوه های متقلبانه:

ج:کلاه بردارازمستخدمین دولت باشد:

مجازات کلاه برداری دراین حالات(مشدد)عبارت است از:

1)ردمال ) حبس ازدوتاده سال  3)انفصال ابدازخدمات دولتی 4)جزای نقدی معادل مالی که اخذکرده است.

سایرمواردکلاه برداری ازنوع ساده تلقی می شود.

درکلاه برداری ساده،اگرکلاه برداری به شیوه ای غیرازشیوه های سه گانه فوق صورت پذیردساده است.

مجازات کلاه برداری ساده:

1)ردمال  2)حبس ازیک تاهفت سال 3)جزای نقدی معادل مالی که اخذکرده است.

نحوه تخفیف مجازات درکلاه برداری:

براساس تبصره یک ماده یک.ق.ت.چنانچه جهات مخففه وجودداشت،قاضی دادگاه مجازبه اعمال تخفیف خواهدبود،امادرخصوص حبس فقط می تواندتاحداقل مجازات تعیین شده(یک سال در کلاه برداری ساده ودوسال در کلاه برداری مشدد)اعمال نمایدوهمچنین اگرکلاه برداری ازنوع مشددباشدانفصال ابدازخدمات دولتی قابل تخفیف نیست.

امااگرگذشت مالباخته پس ازصدورحکم قطعی باشد،به نظرمی رسدقاضی می تواندبااعمال ماده277ق.آ.د.ک.مجازات حبس رابه کمترازحداقل آن تبدیل نماید،تعلیق اجرای مجازات درمورد         کلاه برداری امکان پذیرنیست.

آیاقاضی می تواندعلاوه براین مجازات ها،مجازات های تکمیلی هم اعمال نماید؟

آری می تواندمجازات های تتمیمی ماده19راهم اعمال نماید.

مشارکت درکلاه برداری یامباشرت متعدد:

ممکن است کلاه برداری توسط یک نفر(مباشرتا)صورت گیردوگاهی ممکن است چندنفرکلاه برداری نمایندکه دراین حالت مشارکت صورت می گیرد،طبیعی است که مجازات هریک ازمشارکین مجازات فاعل مستقل جرم است ونسبت به تک تک شرکااعمال خواهدشد.

معاونت درکلاه برداری:

 درقانون.ت.م.درموردمعاون بحثی نشده طبعابایدبه قانون م.ا.مراجعه شود،وفق ماده726،مجازات حداقل مقرردرقانون برای وی اعمال می شود،لذامعاونت درکلاه برداری اگرازنوع مشددباشدبه حبس دوسال محکوم می شودواگرساده باشدبه یک سال،ردمال وجزای نقدی هم منتفی است،بحث انفصال ازخدمت هم منتفی است،باتوجه به این که تعیین حداقل انفصال ازخدمت امکان پذیرنیست باتوجه به تفسیربه نفع متهم به نظرمی رسدانفصال ازخدمات دولتی درخصوص معاون قابل اعمال نباشد.

احکام مربوط به تعددوتکرار:

درخصوص تعددماده46وتکرارماده48،قواعدعمومی مربوط به تعددوتکرار درموردکلاه برداری قابل اعمال است،قواعدتشدیددرخصوص کلاه برداری چه براثرتعددوچه تکرارقابل اعمال هست.

اگرکسی سردسته یک باند کلاه برداری باشدقاضی می تواندمجازات اوراتشدیدکند؟

درجرم کلاه برداری چنان چه شخصی سردستگی باندی راداشته باشدقاضی می تواندبراساس ماده45ق.م.ا.مجازات راتشدیدنماید.

صورخاص کلاه برداری:علاوه برآن چه گفته شد یک سری جرائم دیگر درحکم کلاه برداری است،مانند:ورشکستگی به تقصیریاتقلب،انتقال مال غیر،معرفی مال دیگری به عوض مال خود،تبانی درمعاملات دولتی،کلاه برداری های ثبتی،انجام معامله معارض،کلاه برداری درشرکت هاوتحصیل متقلبانه گواهی انحصاروراثت.

جرائم درحکم کلاه برداری:

1-قانون مجازات اشخاصی که برای بردن مال غیرتبانی می کنند،مصوب 1307(تبانی ومواضعه برای بردن مال غیر)

مانند:اشخاصی که باتبانی به عنوان شخص ثالث دردعوایی واردشده،یابه عنوان ثالث برحکمی اعتراض کرده ،یابرمحکوم به حکمی مستقیمااقامه دعوی نماید.

2-قانون راجع به انتقال مال غیر،مصوب 1308

ماده1-کسی که مال غیرراباعلم به این که مال غیراست به نحوی ازانحاءعینایامنفعتاًبدون مجوزبه دیگری منتقل نمایدکلاه بردارمحسوب می شود.

تفاوت این انتقال بامعامله فضولی دراین است که،دراین جاشخص معامل مال رابرای خودمعامله            می کندومحکومیت کیفری دارد،امادرفضولی آن رابرای صاحب مال معامله می کندودرصورت عدم تنفیذصاحب مال معامله غیرنافذاست ومحکومیت مدنی دارد.

اگرشخصی منزلی داشته وآن رافروخته باشدبه دیگری،بعدباسندآن منزل وام طولانی مدت دریافت کندآیادراین جااین معامله مصداق مال غیراست؟

خیراین عمل جرم محسوب نمی شود.

3-قانون مجازات اشخاصی که مال غیررابه عوض مال خودمعرفی می نمایند(مصوب 1308)

محکوم علیه یا مدیون یاضامن یاکفیلی که بدون مجوزقانونی وباعلم به این که مال متعلق به اونیست مال غیررامال خودمعرفی کرده وعملیاتی نسبت به آن مال شده باشد،کلاه برداراست(این مواردحصری است)

مصادیق دیگری ازکلاه برداری:تقاضای ثبت ملک دیگری به نام خود،انجام معامله معارض(فروش مال به دویاچندنفر)،تحصیل متقلبانه گواهی انحصاروراثت.

دومین جرم خیانت درامانت:

خیانت درامانت درزمره جرائم تعزیری است زیرادارای سابقه شرعی است،درکتاب پنجم ق.م.ا.درماده 674عنصرقانونی آن آمده است.

تفاوت های اصلی کلاه برداری وخیانت درامانت:

1-کلاه برداری مبتنی برفریب واغفال مال باخته است،امادرخیانت درامانت چنین نیست،ممکن است فردپس ازاین که مال بدست اورسیدبخواهدباروش های متقلبانه ازپس دادن مال خودداری کند،اماتحصیل مال بدون تقلب بوده است.

2-درکلاه برداری شخص ابتدامتوسل به وسایل متقلبانه می شودبعدازآن مال را تحصیل می کند،امادرخیانت درامانت ابتدامال دراختیار اوقرارمی گیردبعداًممکن است بافریب ونیرنگ آن راتصاحب یااتلاف بکند.

3-درکلاه برداری شخص بدنبال نفع شخصی خوداست،امادرخیانت درامانت لزوماًچنین نیست،ممکن است شخص مالی راازبین ببردیاخسارتی به مال واردکند،دراین جاهدف شخص خائن به امانت نفع شخصی نبوده است،امادرکلاه برداری حتمانفع شخصی وجوددارد.

ازمشخصات خیانت درامانت این است که:

الف:جرمی آنی است،لذادرزمره جرائم آنی است نه مستمر.

ب:درزمره جرائم ساده هست نه مرکب،ازیک جزءتشکیل شده است(تلف،استعمال . . )

ج:درزمره جرائم مقیدبه نتیجه است(ورودضرربه فردامانت گذار)

د:جرم تعزیری است.

عناصرتشکیل دهنده خیانت درامانت:

1-عنصرقانونی ماده674ق.م.ا.

2-عنصرمادی:الف)رفتارمادی.     ب)شرایط واوضاع واحوال.   ج)نتیجه حاصله.

 الف:رفتارمادی ممکن است به چهارشکل باشد:

1-تصاحب مال    2-اتلاف مال    3-مفقود کردن    4-استعمال کردن مال

1-تصاحب مال:مال دیگری رامتعلق به خوددانسته وباآن به گونه ای عمل کندکه مالک حق چنان برخوردی رابامال خوددارد.

مثلاً:کسی مال دیگری رابفروشدیاازاستردادمال دیگری خودداری می کند.

2-اتلاف مال:ازبین بردن یک مال ازروی عمدبااراده یک شخص.

مثلاً:آتش زدن مال دیگری،اتلاف گاهی ممکن است کل مال یاجزئی ازمال باشد یا اتلاف وصف مال باشد.

اگراتومبیل آتش زده شودکل،اگرشیشه شکسته شود جزئی ازمال،یارنگ ازبین برود وصف آن.

3-مفقودکردن:سپردن مال به دیگری که صاحب مال به آن دسترسی نداشته باشد،یعنی این که فردامین مال دیگری درجایی خارج ازدسترسی مالک قرار دادن.

مثلاً:کسی انگشتری موردامانت راداخل دریاپرتاب کند.

4-استعمال نمودن:مصرف کردن یامورداستفاده قراردادن مال موردامانت.

مثلاً: کسی اتومبیلی رابه عنوان امانت به دیگری بسپاردوامین ازآن استفاده شخصی نماید.

ب:شرایط واوضاع و احوال عنصرمادی خیانت درامانت:

1-موضوع جرم بایستی مال(اتومبیل)یاوثیقه(سند)تحصیل مال باشد.

2-بایستی مال به امین سپرده شده باشد،دراین جابایددرنظرداشت که سپرده شدن ازطرق قانونی باشدوشرط استردادیابه مصرف معین رسیدن شده باشد.

مثال:زوجه اموالی رابه عنوان جهیزیه به منزل شوهرخودمی آورد،بعدازمدتی بحث جدایی مطرح             می شودوشوهرازاسترداد جهیزیه خودداری می کند،آیادراین جابحث امانت درخیانت مصداق دارد؟

درپاسخ می گوییم خیر،چون این اموال رابه شوهرخودبه عنوان امانت نسپرده است؟

بحث دیگراین که سپرده شدن به طریق قانونی باشد.

مثلاً:کسی مالی راسرقت کندوآن رابه دیگری امانت بسپردوامین مال رابه صاحبش برگرداندیاتصاحب نماید دراین جاخیانت درامانت محقق نمی شود،چون مال ازطریق قانونی تحصیل نشده وبه طریق قانونی هم سپرده نشده است.

ودیگرآن که بایدبحث استردادیا به مصرف معین رسیدن آن هم شرط شده باشد.

مثلاً:این اتومبیل رابه فلانی برسانید،لذا فردامانت گذارضمن گذاشتن مال نزددیگری شرط کندیاآن رابعداًبه وی مستردداردیابه مصرف معینی برساند.   

مثلاً:وجوهی رابه شخص معین بدهدوشرط کندآنرابه شخص ثالثی بدهد،چنان چه امین برخلاف شرط عمل

کند ازمصادیق خیانت درامانت است.

 3-مال مورد امانت متعلق به غیرباشد.

مثلاً:کسی اتومبیلی رابه دیگری اجاره بدهدواواتومبیل رابه دلایلی به امانت نزد مالک بسپرد،اگرمالک اتومبیل راپس ندهد،خیانت درامانت محقق نمی شود.

درخصوص اموال مشاعی:

عده ای معتقدند:چون شرکادرذره ذره مال شریک هستندمال متعلق به غیرنبوده خیانت درامانت محرزنیست.

عده ای دیگرمعتقدند:درمال مشاع هم خیانت درامانت امکان پذیراست به عقیده ای این گروه درجزءجزء مال فردامین نیزمالکیت دارد،لذا چنان چه توسط یکی ازشرکاءتصاحب یااستعمال صورت گیرد،خیانت درامانت محقق می شود.

رویه قضایی نظریه اول رامی پذیرد.

ج:نتیجه حاصله:همان ورودضرربه مالک یامتصرف است براثرفعل مرتکب.

شروع به خیانت درامانت جرم نیست زیرادرقانون مجازات اسلامی تصریحی نداریم.

 

عنصرمعنوی:شامل دوبخش است:

1-سوءنیت عام:علم واراده مرتکب.           2-سوءنیت خاص:ورودضرربه مالک.

اقاصه یعنی این که امینی ازمحل مالی که دراختیارش به شکل امانت می باشدطلب خودرابردارد.

اقاصه درقانون باتوجه به این که باید سوءنیت خاص موجودباشدوضرری به مالک واردگردد،ودراقاصه این عنصر(معنوی)غایب است پس درخیانت درامانت اقاصه جرم محسوب نمی شود.

مجازات خیانت درامانت درماده674ق.م.ا.بیان شده ازشش ماه تاسه سال حبس برای خائن.

سومین جرم از جرائم مالی،جرائم مربوط به چک می باشد.

چک:نوعی سنداست.

سند:عبارت است ازنوشته ای که درمقام طرح دعوی یادفاع ازدعوی قابل استنادمی باشد.

اسناد:(1- رسمی  2-عادی)

اسناد رسمی:

1-نوشته هایی که درادارات ثبت اسناد بارعایت تشریفات طبق قانون تنظیم شده باشد.

2-نوشته هایی که دردفاتراسنادرسمی تنظیم شده باشد.

3-نوشته هایی که نزدمامورین رسمی دولت درچارچوب اختیارات طبق قانون تنظیم شده باشد،شناسنامه

،گذرنامه،گواهینامه،چک توسط مسئول حسابداری و...

اسنادعادی:سندی که رسمی نباشد،اسنادعادی بردونوعند:

(1-اسنادعادی تجاری  2-اسنادعادی غیرتجاری)

اسنادعادی تجاری:اسنادی هستندکه وسیله ردوبدل پول ومبادلات تجاری هستند(چک،سفته،برات)

اسنادعادی غیرتجاری:وسیله مبادله نیستند(قولنامه،اجاره نامه،وصیت نامه و...)

چک:قانون گذارصدورآن را تحت شرایطی جرم شناخته(درصورت عدم محل)وبرای صاحب آن مسئولیت کیفری ایجادمی کند.

تعریف چک:براساس ماده310ق.ت.است نوشته ای است که به موجب آن صادرکننده وجوهی راکه نزد محال علیه داردکلاًیابعضاًمسترد،یابه دیگری واگذارمی نماید.

ازاین تعریف چنین استنباط می شودکه صادرکننده چک،زمانی می توانداقدام به صدورچک نمایدکه وجه آن رانزدبانک موجودداشته باشدوصدورچک بدون محل خلاف قانون است،همچنین نبایدچک وعده دارباشد.

قوانین چک:قسمتی درقانون تجارت ازماده310به بعدوقسمت اعظم آن درقانون صدور چک مصوب سال 55واصلاحات72و82

مندرجات چک: به موجب  قانون تجارت،شش نکته بایددرچک موجودباشد.

1-محل صدور.  2-محل پرداخت. 3-تاریخ صدور.  4-قیدمبلغ به حروف وعدد. 5-نام گیرنده وجه.

 6-امضاءصادرکننده.

محل پرداخت:محل اقامت بانک محال علیه.

تاریخ صدور:همان تاریخ پرداخت است.

نام گیرنده:شخص حقیقی یا حقوقی یا حامل باشد.

 

چک درحکم اسنادلازم الاجراست،چک به چهارنوع تقسیم می شود:

ماده1ق صدورچک:

 1-چک عادی:چکی است که اشخاص عهده بانک هابه حساب جاری خودصادرودارنده آن تضمینی جز

اعتبارصادرکننده آن ندارد.               

2-چک تائیدشده:چکی است که اشخاص عهده بانک هابه حساب جاری خودصادروتوسط بانک محال علیه

پرداخت وجه آن تائیدمی شود.

3-چک تضمینی:چکی است که توسط بانک به عهده همان بانک به درخواست مشتری صادروپرداخت وجه آن توسط بانک تضمین می شود.

4-چک مسافرتی: چکی است که توسط بانک صادرووجه آن درهریک ازشعب آن بانک یاتوسط نمایندگان وکارگزاران ان پرداخت می گردد.

مسئولیت صادرکننده چک:(1-مسئولیت کیفری+مسئولیت مدنی     2- مسئولیت مدنی)

پرداخت وجه چک مسئولیت مدنی محسوب می شود،واین که به خاطرارتکاب جرم بایدمجازات شود

مسئولیت کیفری می باشد.

چه چک هایی دارای مسئولیت کیفری می باشد؟

براساس ق صدورچک،صدورچک درپنج شکل دارای مسئولیت کیفری است.

1-صدورچک بدون محل(بلامحل)

2-صدورچک وکشیدن تمام یاقسمتی ازموجودی پس از صدور(چک پرداخت نشدنی)

3-چکی که شخص صادرمی کندوموجودی هم دارداما پس ازصدوردستورعدم پرداخت ازسوی صادرکننده به بانک می دهدوبعداثبات می شود دستورقانونی نبوده است.

4-تنظیم چک به صورت نادرست(چک پرداخت نشدنی)

5-صدورچک ازحساب مسدود.

مستندات:

درخصوص مورد اول عنصرقانونی:ماده3ق.صدورچک می باشد.

مورداول:صادرکننده چک بایددرتاریخ صدورچک دربانک محال علیه محل داشته باشد.

مورددوم:ونبایدتمام یا قسمتی ازوجهی راکه به اعتبارآن چک صادرکرده به صورتی ازبانک خارج کند.

موردسوم:یادستورعدم پرداخت وجه چک رابدهد

موردچهارم:ونیزنبایدچک رابه صورتی تنظیم نمایدکه بانک به عللی ازقبیل عدم مطابقت امضایاقلم خوردگی درمتن چک یااختلاف درمندرجات چک وامثال آن ازپرداخت وجه چک خود داری نماید.

(ضمانت اجرا ماده 7ق.صدورچک می باشد)

موردپنجم:عنصرقانونی درماده10ق.صدورچک بیان شده است،هرکس باعلم به بسته بودن حساب بانکی

خودمبادرت به صدورچک نمایدعمل وی درحکم صدورچک بلامحل خواهدبودوبه حداکثر مجازات مندرج

درماده 7 محکوم خواهدشدومجازات تعیین شده غیرقابل تعلیق است.

قانون گذاراین چک هارادرصورتی دارای مسئولیت کیفری دانسته که دارنده2شرط رارعایت کند:

 1-حداکثرظرف مدت 6ماه ازتاریخ چک اقدام به برگشت نماید.

2-حداکثرظرف مدت6ماه ازتاریخ برگشت اقدام به طرح شکایت نماید.

*اولین نکته:تاریخ صدوروتاریخ پرداخت یکی باشد.

*دومین نکته:شامل یکی از پنج موردباشد.

*سومین نکته:قواعد6 ماهه هم رعایت شده باشد.

پنج موردچک که دارای مسئولیت کیفری نیستندومسئولیت مدنی دارند.

1-چک هایی که تاریخ صدورآن وتاریخ پرداخت تفاوت دارد،مدت داراست.

2-چک های سفیدامضاءبدون درج سایرمندرجات چک.

3- چک های بدون تاریخ.

4- چک های ضمانتی،چکی که بابت ضمانت انجام یک کارویاعدم انجام یک کارصادرمی شود.

5- چک های مشروط،چکی که  پرداخت آن منوط به انجام شرطی یاعدم انجام شرطی باشد.

*دو مورد دیگرچک فاقدمسئولیت کیفری وجوددارد.

1-شش ماه اول رعایت نشود،چکی که اگرچه دارای مسئولیت کیفری برای صادرکننده است اما به دلیل انقضای مدت6ماهه آن فاقد مسئولیت کیفری است.

2-موعدشش ماهه دوم رعایت نشود،پس ازاقدام به برگشت چک ظرف مدت شش ماه طرح شکایت کیفری نشده باشد.

مجازات جرم صدورچک بلامحل:

ماده7ق.ص.چ:هرکس مرتکب بزه صدورچک بلامحل گرددبه شرح ذیل محکوم خواهدشد:

الف:چنانچه مبلغ مندرج درمتن چک کمترازده میلیون ریال باشدبه حبس تاحداکثر6ماه محکوم خواهدشد.

ب: چنانچه مبلغ مندرج درمتن چک از10تا50میلیون ریال باشدازشش ماه تایک سال حبس محکوم خواهدشد.

بندج: چنانچه مبلغ مندرج درمتن چک از50 میلیون ریال بیشترباشدبه حبس ازیک سال تا دوسال وممنوعیت ازداشتن دسته چک به مدت دوسال محکوم خواهدشدودرصورتی که صادرکننده چک اقدام به اصدارچک های بلامحل نموده باشدمجموع مبالغ مندرج درمتون چک هاملاک عمل خواهدبود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

: مرتبه
[ بیست و یکم آذر 1390 ] [ 12:20 بعد از ظهر ] [ محمدشریف دامن پاک ]
درباره وبلاگ